Официальное трудоустройство сотрудников в ИП и ТОО: документы и обязательства работодателя

Қызметкерлерді ресми түрде қабылдау жұмыс берушінің жалақыны дұрыс есептеу, салықтар мен әлеуметтік аударымдарды аудару, сондай-ақ кадрлық құжаттарды рәсімдеу бойынша міндеттерін жүктейді. Жеке кәсіпкерлер (ИП) мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер (ТОО) қызметкерді жұмысқа қабылдау кезінде қандай құжаттарды дайындау керектігін қарастырайық.

ИП және ТОО-да қызметкерлерді ресми түрде жұмысқа қабылдау нұсқалары

ИП және ТОО-да қызметкерлерді ресми түрде жұмысқа қабылдаудың екі негізгі тәсілі бар:

1. Еңбек шартына қол қою;

2. Граждандық-құқықтық келісім-шарт (ГПХ) жасау.

ГПХ, әдетте, бір реттік немесе жобалық жұмыстар үшін қолданылады және белгілі бір мерзімге белгіленеді. ГПХ келісімдері ҚР Еңбек кодексімен емес, Азаматтық кодексімен реттеледі және екі түрі бар:

• Подряд шарты (ҚР АК 616-бабы);

• Қызмет көрсету шарты (ҚР АК 683-бабы).

Еңбек шарты ұзақ мерзімді міндеттерді орындау үшін жасалады, ал ГПХ келісімі ИП мен ТОО-ға әлеуметтік міндеттемелерді аз жүктейді.

Еңбек шарты бойынша қызметкердің жұмыс кезеңі еңбек кітапшасына енгізіледі, ал ГПХ келісімі бойынша мұндай жазба болмайды. Жұмыс беруші еңбек шарттарын Электрондық еңбек биржасының (ЕСУТД) базасына енгізуге міндетті. Еңбек шарты электронды цифрлық қолтаңба (ЭЦП) арқылы немесе қағаз түрінде жасалып, кейін ЕСУТД-ге енгізілуі мүмкін.

ИП-да қызметкерлерді ресми қабылдаудың ерекшеліктері

ИП қызметкерлерді қабылдағанда салық режиміне байланысты шектеулерді ескеруі тиіс:

• Упрощенка режимінде ИП 30 қызметкерден аспайтын қызметкерлерді қабылдай алады;

• Арнайы режимде 50 қызметкерге дейін жұмысқа қабылдауға болады;

• Патент бойынша ИП қызметкерлерді ресми түрде қабылдай алмайды.

Кәсіпкер кадрлық құжаттаманы өзі жүргізе алады немесе маман қызметін пайдалана алады.

ТОО-да қызметкерлерді ресми қабылдаудың ерекшеліктері

ТОО-да қызметкерлерді ресми қабылдау принципі ИП-дегідей. Арнайы режимге жататын ТОО-да қызметкерлер саны бойынша шектеулер ИП-ге ұқсас. Ал ОУР (жалпыға ортақ режим) бойынша ТОО-да қызметкерлер санына шектеу жоқ.

Жұмыс берушінің міндеттері

Еңбек шарты бойынша қызметкерді қабылдау үшін мынадай әрекеттерді орындау қажет:

1. Штаттық кестені бекіту;

2. Қызметкерден жазбаша өтініш қабылдау;

3. Қажетті құжаттарды сұрау (жеке куәлік, әскери билет, диплом, еңбек кітапшасы және т.б.);

4. Еңбек шартын жасау және қызметкерге екінші данасын беру;

5. Материалдық жауапкершілік шарты болса, оны жасау;

6. Қабылдау туралы бұйрық шығару;

7. Ішкі тәртіп ережелерімен таныстыру;

8. Еңбек кітапшасына жазба енгізу;

9. Стандартты салық шегеріміне өтініш қабылдау.

Сұрауға болатын құжаттар ҚР ЕК 32-бабының 1-тармағында көрсетілген. Мысалы:

• Жеке куәлік, паспорт;

• Шетелдіктер үшін тұруға рұқсат;

• Диплом;

• Еңбек кітапшасы;

• Медициналық анықтама.

Кәмелетке толмағандармен жұмыс істеу үшін соттылығы жоқтығын растайтын анықтама қажет.

Салықтар мен аударымдар

ГПХ бойынша тартылған маман үшін:

• ЖЗҚ – 10%;

• ЖТС – 10%;

• МӘМС – 2%;

• СО – 5%.

Еңбек шарты бойынша штаттық қызметкер үшін:

• ЖТС – 10%;

• ЖЗҚ – 10%;

• ЖЗҚР – 2,5%;

• СО – 5%;

• ОСМС – 3%;

• МӘМС – 2%.

Барлық ұсталған салықтар мен әлеуметтік аударымдар бюджетке аударылып, салық декларацияларында көрсетілуі тиіс.