Социальные последствия перехода на затяжное налогообложение в горнодобывающей отрасли

Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 819-бабы салық төлеушілер үшін пайдалы қазбаларды өндіру салығын (ПҚӨС) және көмірсутектер бойынша экспортқа салынатын ренталық салықты (КЭС) заттай нысанда төлеу міндеттемесін енгізеді. Бұл шара салық төлеушілердің мемлекетке пайдалы қазбаларды заттай түрде беруін қамтамасыз ету мақсатында қабылданған.

Заттай нысанда салық төлеу: ережелер мен тәртіп

Салық кодексінде белгіленген ережелерге сәйкес, пайдалы қазбаларды өндіру салығы мен экспортқа салынатын ренталық салықты ақшалай нысаннан заттай нысанға уақытша, толық немесе ішінара ауыстыруға рұқсат етіледі. Бұл салықтардың мөлшері ақшалай есептелген салықтар мен төлемдердің сомасына баламалы болуы тиіс.

Пайдалы қазбаларды есептеу тәртібі

Пайдалы қазбалардың көлемін айқындау, оларды ақшалай түрде есептеу және салық міндеттемесін заттай нысанда орындау Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен тәртіпте жүзеге асырылады. 2026 жылғы 19 қарашада қабылданған қағидалар коммерциялық өндіру басталған күннен бастап өнімді бөлу туралы келісімдер бойынша өндірілген пайдалы қазбаларды қоса алғанда, салық міндеттемесін заттай нысанда орындау тәртібін белгілейді.

Салық міндеттемелерін орындау бойынша негізгі пункттер

1. Өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі;
2. Роялти;
3. Экспортқа салынатын ренталық салық;
4. Пайдалы қазбаларды өндіру салығы.

Бұл тізім салық міндеттемелерін заттай нысанда орындау кезінде ескерілетін негізгі элементтерді көрсетеді. Салық төлеушілер үшін бұл жаңа ережелер салықтық жүктемені жеңілдетуге және салықтарды уақытында төлеудің тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.